Chuyện về nữ Bác sĩ “ Chắp cánh ước mơ làm cha, mẹ” cho hàng chục ngàn cặp vợ chồng vô sinh, hiếm muộn.
Với mỗi cặp vợ chồng vô sinh, hiếm muộn, giây phút hạnh phúc nhất có lẽ là phút giây đón con yêu khỏe mạnh chào đời. Sau bao năm tháng mòn mỏi mong chờ, hy vọng rồi lại thất vọng thậm chí tuyệt vọng, việc đón được con yêu khỏe mạnh với không ít cặp vợ chồng cứ như trong một giấc mơ. Và người chắp cánh “giấc mơ”, mang đến cái kết hiện thực “được làm Cha, làm Mẹ” vô cùng ấm áp ấy luôn để lại trong lòng các cặp vợ chồng vô sinh, hiếm muộn sự biết ơn, trân trọng cùng rất nhiều tình cảm trìu mến. Dịp 20/10 năm nào cũng vậy, nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam, BSCKI Nguyễn Thị Nhã – Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Bệnh viện Bưu điện lại nhận được rất nhiều tin nhắn, điện thoại, thư chúc mừng gửi kèm hình ảnh xinh tươi, kháu khỉnh của biết bao em bé từ các cặp vợ chồng từng là người bệnh vô sinh hiếm muộn mà Bác sĩ đã góp phần “ươm mầm” thành công.
Bác sĩ Nguyễn Thị Nhã là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực Hỗ trợ sinh sản của Bệnh viện Bưu điện. Bác sĩ Nhã không chỉ nổi tiếng với chuyên môn giỏi, thái độ khám chữa bệnh y đức, tận tình mà còn là người có nhiều đóng góp quan trọng đối với sự phát triển của lĩnh vực hỗ trợ sinh sản, làm nên thương hiệu của Bệnh viện Bưu điện. Được mệnh danh “Người chắp cánh ước mơ làm Cha, Mẹ”, cùng với đồng nghiệp của mình, Bác sĩ Nguyễn Thị Nhã đã mang con yêu khỏe mạnh đến với hàng chục ngàn cặp vợ chồng mong con và người bệnh vô sinh, hiếm muộn, giúp họ có một gia đình đầy đủ với niềm hạnh phúc trọn vẹn. Nhân kỷ niệm 95 năm ngày Phụ nữ Việt Nam (20/10/1930 – 20/10/2025) Phóng viên Tạp chí Bệnh viện đã có cuộc trò chuyện với bác sĩ Nguyễn Thị Nhã – Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Bệnh viện Bưu điện về con đường chị đến với chuyên ngành điều trị vô sinh hiếm muộn, giúp rất nhiều cặp vợ chồng mong con “biến điều không thể thành có thể”.
Phóng viên: Thưa BS Nguyễn Thị Nhã, chúng tôi được biết, cách đây hơn 30 năm, chị quyết định học chuyên ngành Ngoại Sản và sau này là Hỗ trợ sinh sản với mong muốn có thể chữa được bệnh cho những người phụ nữ gặp khó khăn về sinh nở, trong đó có câu chuyện buồn của chị gái chị. Những ngày đầu làm nghề chắc chắn có rất nhiều khó khăn, vất vả nhưng chị đã kiên định gắn bó và là một trong những bác sĩ có nhiều đóng góp trong lĩnh vực Hỗ trợ sinh sản tại Việt Nam. Chị có thể chia sẻ thêm về suy nghĩ và góc nhìn của mình từ những ngày đầu tiên ấy?
BS Nguyến Thị Nhã: Tôi đến với lĩnh vực điều trị vô sinh, hiếm muộn trước hết là để thỏa mong ước có thể giúp đỡ người thân của mình. Thế nhưng khi bước chân vào nghề mới thấy đây là lĩnh vực rất rộng, rất sâu và rất hay. Càng đi sâu, tôi càng yêu nghề. Nhiều khi, chúng tôi ngồi nói chuyện cùng nhau thường bảo: Làm nghề này, không “nghiện” việc mới lạ đấy! Chuyên ngành Hỗ trợ sinh sản không phải là lựa chọn ngay từ đầu của tôi, mãi đến khi 40 tuổi đang là một bác sĩ Sản khoa tôi mới đăng ký theo học chuyên ngành còn rất mới mẻ này. Không phải vì thích mà bởi vì tôi đã muốn tìm hiểu về nó từ rất lâu. Ngay cả cái sự “muốn tìm hiểu” cũng gắn với một câu chuyện rất buồn.
Tôi sinh ra tại một vùng quê ở huyện Đan Phượng, Hà Nội, trong gia đình làm nông bình thường. Ngày nhỏ nhà không có điều kiện, bố mẹ tôi không có định hướng nghề nghiệp cụ thể nào cho con cái mà chỉ mong các con ngoan ngoãn, chăm chỉ, sau này thoát ly khỏi cảnh “chân lấm tay bùn”, có cuộc sống đỡ vất vả hơn.Tôi nhớ năm tôi 10 tuổi, thỉnh thoảng tại sân kho hợp tác xã có các đoàn kịch về trình diễn cho bà con xem. Tôi háo hức lắm và khi xem vở kịch có tên “Đôi mắt”, nói về những người bác sĩ cấp cứu bệnh nhân. Tôi thấy áo blouse sao mà đẹp thế và các bác sĩ thật đáng ngưỡng mộ. Từ đó trở đi, tôi chỉ có một ước muốn duy nhất là trở thành bác sĩ.Năm 1979, tôi đỗ Đại học Y, năm 1985, sau khi tốt nghiệp trường Y chuyên ngành Ngoại Sản, tôi công tác tại bệnh viện huyện rồi đến làm việc tại Bệnh viện Bưu điện.
Là bác sĩ Sản khoa nhưng tôi mãi đau đáu về sự bất hạnh của chị gái mình. Trước đó, khi tôi vào đại học, chị gái tôi lấy chồng, nhưng nhiều năm không sinh được con. Suốt những năm tháng đó tôi luôn đồng hành, đưa chị đi thăm khám rất nhiều lần tại bệnh viện. Nhưng ngày ấy chuyên ngành về hiếm muộn ở miền Bắc chưa phát triển, tất cả cặp vợ chồng vô sinh vào bệnh viện thông thường đều chỉ khám vợ mà không khám chồng. Nhiều năm chạy chữa rất vất vả và tủi khổ nhưng chị tôi vẫn không có con. Cuộc hôn nhân kéo dài hơn 8 năm cuối cùng tan vỡ, vợ chồng chị tôi ly hôn. Thời đó, chuyện một người phụ nữ lấy chồng nhưng ly hôn là điều tiếng rất nặng nề,trở thành gánh nặng tâm lý quá lớn với chị tôi. Vào tháng 5 năm 1990, chị tôi mất vì một tai nạn giao thông sau thời gian dài sống với nỗi khổ tâm như vậy. Mãi sau này, tôi mới biết nguyên nhân vô sinh không phải do chị gái mình. Tôi thương chị rất nhiều và luôn day dứt, trăn trở bởi đã không thể giúp chị tôi có một kết cục tốt đẹp hơn.Chính vì điều đó mà sau này, khi nghe tin có bất kỳ buổi học hay chương trình nào nói về vô sinh hiếm muộn, tôi đều đến tham gia. Tôi luôn nghĩ, nếu mình hiểu biết hơn về ngành hiếm muộn, có lẽ chị tôi đã không bất hạnh, không ra đi sớm như thế.
Năm 2005, khi tôi đang là bác sĩ Sản khoa tại Bệnh viện Bưu điện, khi biết Lãnh đạo Bệnh viện chủ trương mở thêm Trung tâm Hỗ trợ sinh sản và cử bác sĩ đi đào tạo về chuyên ngành hết sức mới mẻ này, tôi là người đầu tiên và duy nhất đăng ký tham gia. Tôi lúc ấy đã ngoài 40 tuổi nhưng tôi thực sự rất muốn đi học. Với tôi, việc đi học, tiếp cận với chuyên ngành điều trị vô sinh hiếm muộn lúc đầu chỉ là để thỏa mong ước có thể giúp đỡ người thân của mình, để không một lần nữa phải nhìn những người mình yêu thương rơi vào hoàn cảnh tương tự như chị gái tôi. Thế nhưng, khi bước vào nghề, gắn bó với nghề này tôi mới thấy đây là lĩnh vực rất rộng, rất sâu và rất hay. Càng đi sâu, tôi càng yêu nghề.
Phóng viên: Có lẽ tình yêu ấy đã mang đến niềm vui, động lực rất lớn đối với chị mỗi ngày đi làm. Chị có thể kể một vài câu chuyện đã tiếp thêm sức mạnh và tình yêu đối với nghề của chị?
Bác sĩ Nguyễn Thị Nhã:Làm nghề này rất dễ “nghiện” việc, phần vì bị cuốn theo guồng quay công việc hàng ngày, phần vì những niềm vui chúng tôi nhận được hàng ngày. Những cặp vợ chồng vô sinh, hiếm muộn nhất là người bệnh vô sinh hiếm muộn lâu năm, khi mình giúp họ có được con, họ hạnh phúc lắm. Họ nhắn tin, gọi điện, gửi ảnh em bé thường xuyên để cảm ơn. Vì mong mỏi con lâu ngày, họ có rất nhiều cảm xúc và khi thành công họ cũng truyền lại những cảm xúc tích cực đó cho chúng tôi. Đó là động lực rất lớn, luôn khiến tôi cảm thấy tự tin và yêu nghề hơn. Tôi còn nhớ khoảng 7-8 năm trước từng tiếp nhận một cặp vợ chồng, khi ấy người chồng đã 60 tuổi, người vợ hơn 50 tuổi. Họ lấy nhau mấy chục năm nhưng chưa có con, nguyên nhân do chồng tinh trùng yếu. Người vợ trước đó rất muốn đi khám và làm IVF, nhưng người chồng lại có quan niệm rằng nếu đến bệnh viện chữa trị thì con sinh ra cũng không phải là con của mình. Mãi đến nhiều năm sau khi thấy cặp vợ chồng người quen sau khi điều trị IVF sinh con giống hệt bố, ông mới hiểu ra, đưa vợ đến thăm khám, đăng ký thực hiện IVF thì đã muộn. Do vấn đề tuổi tác nên người vợ không còn trứng, may mắn là sau đó gia đình xin được trứng từ một người họ hàng. Sau quá trình điều trị gặp khá nhiều khó khăn, vợ chồng họ đã thực hiện IVF thành công. Người vợ có thai ngay lần chuyển phôi đầu tiên và sinh một bé gái rất đáng yêu.
Hay một trường hợp khác đến thăm khám khi người vợ đã ngoài 50 tuổi. Suốt nhiều năm đằng đẵng tìm con, điều trị đủ phương pháp, vợ chồng họ gần như tuyệt vọng. Người vợ từng có tiền sử sảy thai, suy buồng trứng nên khi thăm khám, đưa ra chỉ định điều trị chúng tôi cũng hết sức ái ngại. Nhưng trước quyết tâm của vợ chồng người bệnh, chúng tôi đã cố gắng nỗ lực hết sức. Khi có kết quả xét nghiệm chị ấy đậu thai,không chỉ vợ chồng người bệnh vỡ òa hạnh phúc mà các bác sĩ còn mừng hơn cả bệnh nhân. Còn rất nhiều trường hợp vô sinh, hiếm muộn chạy chữa nhiều năm không kết quả nhưng đã thành công khi đến với chúng tôi ngay từ lần điều trị đầu tiên. Đây là niềm hạnh phúc rất lớn mà tôi có được khi gắn bó với nghề.
Còn nhiều, rất nhiều câu chuyện cảm động trên hành trình tìm con của các cặp vợ chồng vô sinh, hiếm muộn nhưng tôi muốn chia sẻ thêm với các bạn rằng khi bạn là một bác sĩ hỗ trợ sinh sản, bạn nghe người bệnh kể về việc họ đã mong muốn, khao khát, lo lắng, đau khổ, thậm chí tuyệt vọng như thế nào trên hành trình tìm con. Khi bạn biết một gia đình kia từng sinh một, hai, thậm chí đến 3 người con mà tất cả đều bị bệnh di truyền, bệnh hiếm không thể đi lại, ăn uống, không thể sống qua tuổi 20, phải điều trị bệnh suốt đời bởi trẻ mắc các căn bệnh như loạn dưỡng cơ, xương thủy tinh, điếc bẩm sinh, mù bẩm sinh, rối loạn chuyển hóa, tan máu bẩm sinh…Nghe câu chuyện cùng nỗi khát thèm được một lần nghe tiếng con gọi “mẹ ơi, bố ơi” từ các cặp vợ chồng mang gen hoặc đã sinh con mắc các bệnh lý di truyền, chắc chắn bạn sẽ hiểu phần nào cảm xúc và mong muốn cháy bỏng của mỗi bác sĩ, chuyên gia hỗ trợ sinh sản chúng tôi. Làm thế nào để mỗi gia đình đều có được niềm hạnh phúc vẹn tròn với thế hệ tương lại mạnh khỏe toàn diện – Đó chính là điều mà tôi đã, đang và sẽ tiếp tục cùng đồng nghiệp của mình nỗ lực phấn đấu.
Phóng viên: Hơn 20 năm gắn bó với chuyên ngành Hỗ trợ sinh sản, điều khiến Bác sĩ Nhã tâm huyết và mong muốn nhất là gì?
Bác sĩ Nguyễn Thị Nhã :Hiện nay, lĩnh vực điều trị vô sinh hiếm muộn của Việt Nam rất phát triển, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Bệnh viện Bưu điện với đội ngũ y bác sĩ giỏi chuyên môn cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại đã làm chủ tất cả các kỹ thuật mới, kỹ thuật khó. Từ nhiều năm nay, tỷ lệ người bệnh điều trị các biện pháp Hỗ trợ sinh sản thành công, có thai và sinh con khỏe mạnh của Trung tâm đạt từ 65 – 67% (mức cao so với các Trung tâm điều trị vô sinh, hiếm muộn trong và ngoài nước). IVF Bưu điện không chỉ là địa chỉ tin cậy của các cặp vợ chồng mong con trong nước mà còn là lựa chọn của rất nhiều cặp vợ chồng người nước ngoài hoặc có chồng/vợ là người nước ngoài.
Không chỉ dừng lại ở việc giúp các cặp vợ chồng vô sinh, hiếm muộn sinh được con yêu mà em bé sinh ra phải khỏe mạnh cả về thể chất và tinh thần, những năm gần đây, chúng tôi luôn cố gắng cải tiến kỹ thuật, cập nhật chuyên môn, ứng dụng những thiết bị mới, kỹ thuật mới để điều trị được nhiều nhất những nguyên nhân vô sinh, hiếm muộn cũng như giúp các cặp vợ chồng đã từng sinh con nhưng em bé sinh ra không khỏe mạnh do mắc các bệnh lý di truyền hoặc bất thường về gen, về nhiễm sắc thể có thể sinh con khỏe mạnh.
Tôi và các đồng nghiệp tại IVF Bưu điện rất tự hào khi nơi đây là một trong các Trung tâm Hỗ trợ sinh sản đi đầu triển khai thực hiện hiệu quả các biện pháp kỹ thuật khó, mang đến cơ hội có con của chính mình cho nhiều người bệnh nam giới không có tinh trùng. Đối với những trường hợp người chồng không có tinh trùng trong tinh dịch, nếu như trước đây chỉ có thể đi xin tinh trùng thì nay với kỹ thuật Micro TESE (vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng) đã có 57 – 60% trường hợp có thể tìm được tinh trùng. Hay những trường hợp nam giới vô sinh do quai bị, di truyền, bất thường nhiễm sắc thể, đến nay cũng đã tìm được tinh trùng khoảng gần 60% trường hợp. Mới đây, kỹ thuật Rosi (tiêm tinh tử tròn vào bào tương trứng) sau khi đội ngũ chuyên gia, bác sĩ học hỏi từ Nhật Bản trở về cùng đang được IVF Bưu điện triển khai áp dụng với hy vọng có thêm cơ hội cho người bệnh nam giới đã thực hiện Micro TESE vẫn không tìm được tinh trùng.
Bằng tình yêu nghề, sự tâm huyết và trách nhiệm đối với nghề và người bệnh, kể từ khi thành lập đến nay, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Bệnh viện Bưu điện đã giúp hàng chục ngàn cặp vợ chồng thỏa nguyện ước mơ được làm Cha, làm Mẹ, gia đình vẹn tròn hạnh phúc. Mừng hơn nữa, hàng trăm gia đình từng sinh con không khỏe mạnh, bị mắc các bệnh lý di truyền hoặc không thể sinh con bởi bất thường về gen, về nhiễm sắc thể đến với chúng tôi đã mang em bé khỏe mạnh về nhà nhờ thực hiện biện pháp hỗ trợ sinh sản IVF kết hợp với xét nghiệm di truyền tiền làm tổ. Những kết quả ấy không chỉ nhân thêm niềm tin, hy vọng từ người bệnh mà cũng là động lực để chúng tôi tiếp tục cập nhật các kỹ thuật tiên tiến, không ngừng nâng cao chuyên môn, giúp cho nhiều hơn nữa các cặp vợ chồng mong con đến đích thành công.
Tuy nhiên, cũng như các chuyên ngành khác, Ngành Hỗ trợ sinh sản và các bác sĩ chúng tôi chưa thể đạt được mơ ước người bệnh vô sinh hiếm muộn nào đến với mình cũng 100% đón được con yêu. Đây cũng là niềm trăn trở và mục tiêu để chúng tôi tiếp tục nỗ lực, cố gắng hơn nữa cả về chuyên môn, nghiệp vụ cũng như ứng dụng khoa học, kỹ thuật y học hiện đại để nâng cao hơn nữa chất lượng thăm khám, điều trị, mang thêm cơ hội đến với các cặp vợ chồng vô sinh, hiếm muộn. Thêm 1% cơ hội là có thêm một gia đình, một dòng họ có thêm niềm hạnh phúc vẹn tròn. Đó chính là tâm huyết và mong muốn của tôi.
Phóng viên: Hơn 20 năm gắn bó với chuyên ngành điều trị vô sinh hiếm muộn, đã giúp đỡ cho hàng chục nghìn cặp vợ chồng thỏa nguyện ước mơ được làm Cha, làm Mẹ, theo Bác sĩ, điều gì là cần thiết và quan trọng nhất nếu muốn theo đuổi lĩnh vực này?
Bác sĩ Nguyễn Thị Nhã: Lĩnh vực điều trị vô sinh hiếm muộn chỉ mới phát triển ở nước ta mấy chục năm, là lĩnh mới trong ngành Y nếu so với các chuyên khoa khác, do vậy rất cần chịu khó tìm hiểu, cập nhật những cái mới và cá thể hóa từng bệnh nhân để rút ra những kinh nghiệm điều trị. Tôi cho rằng làm bác sĩ trong lĩnh vực điều trị vô sinh, hiếm muộn, tay nghề là cần thiết nhưng điều quan trọng nhất là phải có cái Tâm, phải làm việc bằng trái tim, làm sao bằng chuyên môn của mình có thể giúp cho người bệnh đi con đường ngắn nhất, hiệu quả điều trị cao nhất và ít tốn kém nhất.
Người bệnh vô sinh, hiếm muộn, nhất là phụ nữ chịu rất nhiều áp lực, tổn thương về tinh thần nên nếu cứ kéo dài điều trị cho họ năm này qua năm khác sẽ mất đi cơ hội làm Mẹ bởi độ tuổi sinh đẻ của chị em có giới hạn. Hơn nữa đến nay, việc điều trị vô sinh, hiếm muộn vẫn chưa có bảo hiểm y tế, chi phí điều trị bệnh này ở Việt Nam tuy thấp hơn nhiều so với thế giới và khu vực Đông Nam Á nhưng so với thu nhập của người dân thì vẫn còn khá cao. Người bác sĩ cần đặt mình vào vị trí của người bệnh để có thể đồng hành, sẻ chia bằng sự thấu hiểu, cảm thông, áp dụng kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn của mình giúp người bệnh thành công trên con đường điều trị ngắn nhất.
– Trân trọng cảm ơn Bác sĩ Nguyễn Thị Nhã đã chia sẻ!
